Roger Brownsword en Larry A. DiMatteo
Dit handboek biedt een gezaghebbend overzicht van de governance-uitdagingen die ontstaan door snelle technologische ontwikkelingen, met een sterke focus op kunstmatige intelligentie (AI). De centrale these is dat bestaande juridische en bestuurlijke systemen steeds vaker tekortschieten bij het beheersen van technologische risico’s, terwijl technologie zelf in toenemende mate een sturend en regulerend karakter krijgt.
Kernprobleem
Het recht is een menselijk, op regels gebaseerd systeem en daardoor inherent imperfect. In een tijd van exponentiële technologische innovatie, maatschappelijke pluraliteit en geopolitieke spanningen wordt deze imperfectie zichtbaarder. Wetgeving is vaak te traag, te fragmentarisch of te nationaal georiënteerd om effectief te reageren op mondiale, digitale technologieën. Dit leidt tot onvrede met zowel de belofte als de prestaties van het recht.
Belangrijkste inzichten
- Verschuiving van governance: Waar governance traditioneel via wetgeving en handhaving plaatsvond, wordt deze steeds vaker (deels) overgenomen door technologie zelf (“governance by technology”). Denk aan algoritmen, automatische handhaving, digitale infrastructuren en ‘technological management’.
- Hybride publiek–private modellen: Effectieve governance vereist een combinatie van publieke regulering (zoals de EU AI Act) en private instrumenten (standaarden, certificering, codes of conduct). Dit roept vragen op over legitimiteit, toezicht en democratische controle.
- Fundamentele rechten onder druk: AI en datagedreven systemen brengen risico’s mee voor privacy, non-discriminatie, autonomie en menselijke waardigheid. Het boek benadrukt dat technologische oplossingen deze waarden niet mogen uithollen.
- Aansprakelijkheid en handhaving: Klassieke juridische concepten (zoals productaansprakelijkheid en schuld) sluiten slecht aan op autonome en zelflerende systemen. Nieuwe benaderingen zijn nodig om schade effectief te adresseren.
- Internationale dimensie: Technologie overstijgt grenzen, terwijl recht vaak nationaal blijft. Internationale coördinatie, Europese regelgeving en mondiale normen zijn essentieel, maar blijven gefragmenteerd.
Voorbeelden en casussen
- De EU AI Act als risico-gebaseerd reguleringsmodel.
- Aansprakelijkheidsvraagstukken rond autonome systemen.
- De spanning tussen snelle innovatie en langzame wetgeving.
- Handhaving en compliance via private normen.
Conclusie
Het handboek pleit voor een evenwichtige, mensgerichte governance van technologie, waarin innovatie mogelijk blijft, maar binnen robuuste juridische en ethische kaders. De onvermijdelijke verschuiving richting technologische governance vraagt om constitutionele en institutionele waarborgen die democratie, rechtsstatelijkheid en menselijke waarden centraal blijven stellen.
Zie ook
Bol.com waar het boek te koop is.